Een pas uitgegraven vijverkuil in donkere grond met een schep in de aarde en de uitgegraven grond op een hoop ernaast.
Aanleg en vorm

Een vijver uitzetten en graven: de volgorde die werk bespaart

Foto: Gilles San Martin · CC BY-SA 3.0 · Wikimedia Commons

Leg de vorm eerst op het gras

Een tuinslang of een touw geeft de omtrek weer, en u kunt er dagen naar kijken voordat er een spade in gaat. Bekijk de vorm vanuit het raam waar u het vaakst doorheen kijkt, niet alleen vanaf het terras. Markeer de definitieve lijn met zand of kalk. Denk in dit stadium ook aan wat eruit moet: een vijver van tweeduizend liter levert al gauw drie kubieke meter grond op, en die past niet ongemerkt achter de schuur. Een verhoogd plantvak of een glooiing elders in de tuin is een nette bestemming.

De rand moet waterpas, en dat luistert nauw

Water gaat altijd waterpas staan; als uw rand dat niet doet, ziet u aan de ene kant folie en aan de andere kant een overlopende vijver. Sla rondom piketten en span een lijn met een waterpas, of leg een rechte lat met waterpas over de kuil in verschillende richtingen. Een afwijking van twee centimeter over drie meter is al zichtbaar. Corrigeer met de grond die u toch al uitgraaft, en controleer opnieuw voordat het vlies erin gaat.

Graaf van buiten naar binnen

Steek eerst de moeraszone af, dan de plantenrichel, dan het diepe deel. Zo houdt u overzicht en loopt u niet steeds door het diepste punt. Houd de wanden onder een hoek van ongeveer twintig graden; steiler zakt in, flauwer kost onnodig veel oppervlak. Verwijder alle stenen, wortels en scherpe resten uit de kuil en strooi er een laag zand van twee centimeter over. Die laag is de tweede bescherming van de folie, naast het beschermvlies onder de folie.

Vullen doet u langzaam

Leg vlies en folie los in de kuil, met genoeg overlap over de rand, en laat de folie zich door het water zelf in de vorm trekken. Vul met een tuinslang en trek ondertussen de plooien glad; grote plooien in hoeken zijn onvermijdelijk, vouw ze plat in een richting. Snijd de folie pas af als de vijver vol is en het geheel een dag heeft gestaan, met minstens twintig centimeter over. Daarna volgt de afwerking van de rand.

Controleer de grondwaterstand

Op plekken met hoog grondwater kan een lege of half gevulde folievijver door opdrijvende druk omhoog komen; de folie bolt dan op alsof er een luchtbel onder zit. Graaf voor de zekerheid een proefgat van een meter diep en kijk na een dag of er water in staat. Is dat zo, houd de vijver dan ondieper, of zorg dat hij altijd gevuld blijft zodat het gewicht van het water de druk compenseert. Ook grondwerk bij kabels en leidingen vraagt aandacht: vraag vooraf de ligging op.

Veelgestelde vragen

Hoeveel grond komt eruit?
Ruwweg het volume van de vijver plus een kwart voor de richels en de schuine wanden. Bij tweeduizend liter is dat ongeveer tweeeneenhalve kubieke meter, goed voor een flinke hoop.
Mag ik de vijver bij een boom aanleggen?
Liever niet. Blad geeft elk najaar werk en bladafval verrijkt het water, terwijl wortels de folie kunnen opdrukken. Houd minstens de kroondiameter afstand.
Wanneer kan ik het beste graven?
Voorjaar of vroege herfst. De grond is dan bewerkbaar, en bij een aanleg in april heeft de beplanting het hele seizoen om zich te vestigen.