Foto: PAUL FARMER · CC BY-SA 2.0 · Wikimedia Commons
Zonder pomp betekent met planten
Een vijver zonder pomp of filter kan jarenlang helder blijven, maar dan moet het werk dat techniek anders doet ergens anders vandaan komen. Dat zijn de planten. Zij nemen de voedingsstoffen op waar algen anders van leven, en zij brengen via hun wortels zuurstof in de bodem. Reken op minstens een derde tot de helft van het wateroppervlak bedekt met beplanting, waarvan een flink deel onderwaterplanten. Zonder die bezetting krijgt u geen natuurvijver maar een groene bak.
Vissen zijn de kritische factor
De belangrijkste beperking is de visbezetting. Vissen brengen voedingsstoffen in het systeem, zeker als u bijvoert, en woelen de bodem om. Een vijver zonder pomp verdraagt hooguit een handvol kleine vissen op enkele duizenden liters, en koi horen er niet in thuis. Kikkers, salamanders en waterinsecten geven veel minder belasting en vestigen zich vanzelf. Wie kiest voor een vijver zonder techniek, kiest in de praktijk voor een vijver waar de dieren komen in plaats van worden gezet.
Diepte en oppervlak in verhouding
Een ondiepe vijver zonder circulatie warmt te snel op, en warm water houdt minder zuurstof vast. Houd daarom ook zonder pomp een deel van minstens zestig tot tachtig centimeter diep aan, en zorg dat de vijver niet de hele dag in de volle zon ligt. Een grotere vijver is bovendien makkelijker in evenwicht te houden dan een kleine; onder de duizend liter zijn de schommelingen in temperatuur en waterkwaliteit vaak te heftig om zonder techniek te overbruggen.
Reken op een aanloopjaar
Een natuurlijk evenwicht ontstaat niet in een maand. Het eerste seizoen is het water vrijwel altijd een tijd groen, tot de planten goed wortelen en de voedingsstoffen uit het leidingwater zijn opgenomen. Grijp in die periode niet in met middelen; die verstoren juist de opbouw. Vul bij voorkeur aan met regenwater in plaats van leidingwater, want dat laatste bevat fosfaat en kalk waar algen goed op gedijen. Zie ook groen water en algen.
Wat u wel moet blijven doen
Zonder pomp is er geen filter dat blad afvangt, dus het najaarsonderhoud wordt belangrijker. Schep drijvend blad weg voordat het zinkt, knip afgestorven plantendelen boven het water af en haal een deel van de onderwaterplanten weg zodra ze de vijver dichtgroeien. Wat op de bodem verteert, wordt op termijn voedsel voor algen. Een keer per drie tot vijf jaar het slib gedeeltelijk wegzuigen houdt zo'n vijver decennia in vorm.
Veelgestelde vragen
- Gaat het water niet stinken zonder pomp?
- Alleen als er te veel organisch materiaal op de bodem ligt te rotten. Met voldoende planten, weinig of geen vis en jaarlijks bladverwijdering blijft het water reukloos.
- Krijg ik meer muggen zonder stromend water?
- In de praktijk zelden. Zodra er kikkers, larven van waterjuffers en waterkevers in zitten, worden muggenlarven weggegeten. Een kale, kersverse vijver is wel even aantrekkelijk voor muggen.
- Kan ik later alsnog een pomp toevoegen?
- Ja. Houd bij de aanleg een kabelgoot of een lege buis naar de vijverrand aan, dan hoeft u daar later niet voor te graven.
- Blijft het water helder zonder filter?
- Na een aanloopperiode van een tot twee seizoenen meestal wel, mits de beplanting ruim is en er weinig of geen vis in zit. Het water is dan zelden kraakhelder maar wel doorzichtig.
Lees ook
